محمد الريشهري
183
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
مىرسانَد ، كتمان كند ، خداوند در روز قيامت ، دهان او را با لگامى از آتش ، لگام مىزند . 8 / 5 ظاهرسازى 5150 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوند ، لعنت كند كسانى را كه در كلام ، موشكافى كنند ! « 1 » 5151 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوند عز و جل هيچ پيامبرى را جز به عنوان مبلّغ برنينگيخت و موشكافى در گفتارها و خطابهها ، از شيطان است . 5152 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : بر شما باد كم سخن گفتن ! شيطان ، شما را به هواخواهى نكشانَد ، كه موشكافى گفتار ، از رخنههاى شيطان است . 5153 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله به عبد اللّه بن رواحه : از آهنگينگويى اجتناب كن ، كه بدتر از روانگويى ، به بندهاى داده نشده است . « 2 »
--> ( 1 ) . سيّد رضى مىگويد : در اين سخن ، مَجاز به كار رفته است و مقصود ، آن كسانى هستند كه در كلام پيجويى مىكنند و در معانىِ آن ، به موشكافى و ژرفانديشى مىپردازند و پيامبر صلى اللّه عليه و آله ، اين كارشان را به شكافتن مو تشبيه كرده است ؛ زيرا تارهاى مو ، چنان نازكاند كه وقتى انسان به شكافتن آنها مىپردازد ، به خاطر نازكىِ مو ، به جايى مىرسد كه ديگر امكان شكافتن فراتر از آن وجود ندارد . نفرين اين روايت ، هر كسى را كه در موشكافىِ گفتار ، به چنين حدّى برسد تا باطل را به حق مشتبه سازد و با گمراهى ، از مرز هدايت در گذرد ، در بر مىگيرد ( المجازات النبويّة : ص 419 ح 336 ) . ( 2 ) چنين هنرى ، هر چند نعمت است ، ولى اگر مهار نشود ، مىتواند شخص را به زيادهگويى و عواقب ناگوار آن بكشاند .